Filtry zmiękczające są urządzeniami hydraulicznymi wykorzystywanymi do pozbywania się twardości z wody. Duża twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia oraz magnezu. Powodują one występowanie białawego nalotu – kamienia kotłowego – na armaturze oraz produktach AGD. Kamień jest uciążliwym skutkiem ponadprzeciętnej twardości wody. Ze względu na jonowy format twardości wody zmiękczacze wody opierają się na złożach jonowymiennych kationitowych (jony magnezu i wapnia posiadają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to żywica kationitowa, Crystal Right, Purolite. Są to bardzo kwaśne złoża o niskim odczynie pH.
Oprócz eliminowania twardości z uzdatnianej wody pewne złoża znakomicie radzą sobie także z takimi niechcianymi środkami jak żelazo, mangan lub amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest w miarę spora i wynosi od 10 do 15 lat. Wtedy niezbędna jest kompletna zamiana złoża. W czasie używania złoże zatraca swoje własności jonowymienne, dlatego co jakiś czas powinno się praktykować odnawianie roztworami soli. Liczba dni pomiędzy regeneracjami jest określana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości filtrowanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (ściśle uwarunkowanej od ilości żywicy). Nowoczesne zmiękczacze wody cechują bardzo duże wartości natężenia przepływu, zarządzane są zupełnie automatycznie, a jakość wody po uzdatnieniu spełnia najbardziej surowe wymogi użytkowników.